|



|
Jan
Brzechwa, właściwe nazwisko Lesman,
urodził się w 1900 roku w Żmerynce na Podolu. Zmarł w 1966 roku w Warszawie, poeta,
satyryk, prozaik. Autor książek dla dzieci; stryjeczny brat Bolesława Leśmiana i to
właśnie on wymyślił kuzynowi pseudonim. Do 1918 roku przebywał w Rosji. Wizja wolnej
Polski nakłoniła rodziców Brzechwy do powrotu do kraju. Po przyjeździe do Warszawy
zapisał się na wydział prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Zawiesił studia by wziąć
udział w kampanii Lwowskiej. Z doświadczeń wojennych wyniósł umiłowanie do Józefa
Piłsudskiego. Po ukończeniu studiów w 1939 roku pracował jako adwokat. Lata II wojny
światowej spędził w Warszawie, następnie mieszkał w Łodzi i ponownie osiadł w
Warszawie.
Debiutował jako piętnastolatek, w 1920-1921 ogłosił drukiem teksty satyryczne pisane
do kabaretu (wykonał je pod pseudonimem Szer-Szeń). Największą sławę przyniosły
Brzechwie wiersze dla dzieci. Pierwszy ich zbiór pt. "Tańcowała igła z
nitką", został wydany 1938 roku. "Kaczka dziwaczka" została wydana w
1939 roku. Zaraz po wojnie pojawiły się "Przygody pchły szachrajki",
"Ptasie radio", "Opowiedział dzięcioł sowie". W 1953 roku ukazało
się pierwsze wydanie wyboru wierszy "Brzechwa dzieciom" a w 1958 roku "Sto
bajek". Jan Brzechwa jest też autorem baśni poetyckich m.in. "Przygody rycerza
Szaławiły" oraz cyklu opowieści fantastycznych prozą o przygodach Pana Kleksa.
Tyle o Janie Brzechwie mówią encyklopedie. A jakim był dzieckiem? Jakim był dorosłym?
Starsza o trzy lata siostra Halina ciągle miała powody, żeby narzekać na młodszego
brata - uwielbiał się psocić i dokuczać. Ale był chłopcem pogodnym, wrażliwym, z
dużą fantazją. Lubił się uczyć i bardzo dużo czytał. Marzył o rowerze, którego
nigdy nie dostał - Tato Brzechwy w pewnym momencie życia stracił pracę i rodzina
znalazła się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej.
Jego przyjaciele zapamiętali go jako człowieka pogodnego, dowcipnego, służącego radą
i pomocą. Do historii przeszły bezzwrotne pożyczki, których bardzo chętnie udzielał
potrzebującym znajomym. Był bezgranicznie życzliwy. Kochał i szanował kobiety. Miał
mnóstwo słabości.
Gdy pragnął odpoczynku, grał z przyjaciółmi w karty. Przywiązywał dużą wagę do
swojego wyglądu. Znany był z tego, że lubił sobie dogadzać. Sam mówił: "Nie
lubię jeść, tylko ucztować". Nie znosił bałaganu. Bardzo lubił pracować przy
swoim biurku, na którym miał idealny porządek.
Nie pokazywał też nikomu swoich brudnopisów. Darł je na strzępy. Wszystko pisał
ręcznie, wiecznym piórem. Z podróży przywoził piękne bruliony, eleganckie papiery
listowe i pióra wieczne. Jego żona Janina narzekała, że na te artykuły i książki
potrzeba zawsze osobną, wielką walizę.
Takim człowiekiem był Jan Brzechwa: czy jest dla nas wzorem, czy jest nam bliski?
Wspaniale, że był Jan Brzechwa - poeta radości dziecięcej, która ciągle trwa za
sprawą jego twórczości.
Twórczość
- 1926 - Oblicza zmyślone
- 1937 - Tańcowała igła z
nitką
- 1938 - Kaczka Dziwaczka
- 1946 - Akademia Pana Kleksa
- 1946 - Ptasie plotki
- 1946 - Pan Drops i jego trupa
- 1948 - Na wyspach Bergamutach
- 1948 - Opowiedział dzięcioł
sowie
- 1948 - Przygody rycerza
Szaławiły
- 1951 - Uczymy się chodzić
- 1953 - Teatr Pietruszki
- 1953 - Wagary
- 1957 - Magik
- 1958 - Wyssane z palca
- 1958 - Sto bajek
- 1961 - Podróże pana Kleksa
- 1964 - Śmiechu warte
- 1965 - Od baśni do baśni
- 1965 - Tryumf pana Kleksa
Nagrody
- 1954 - nagroda miasta Katowic
- 1956 - nagroda Prezesa Rady
Ministrów
- 1965 - nagroda I stopnia
Ministra Kultury i Sztuki
|




|